Gagauziyada suuk havaların gelmesinnän evlerdä insannar ta pek yakȇrlar sobaları. Büüyer risk otalanmaa, erlem diil dooru insan kullanarsa sobayı. Uzmannar nasaat ederlär insannarı baksınnar korunmak kurallarını.
Yanvar ayın çeketmesindän Moldovada sayıya koyuldu bir sıra olay, angılarında insannar gazlan otalandı. Gagauziyada bitki dinnenmäk günnerindä hatalı olaylar izmetin uzmnannarı çıktılar evlerä, neredä patladı soba hem başka olaylar oldular. Medik uzmannarı söleerlär, ani insannar lääzım atent olsunnar. Aylä mediţına bölümün başı Lübov Bargan çizgiledi, ani karbon gazın yok kokusu, onun için var nasıl getirsin kötü duruma.
«Gaz, angısı çıkȇr sobadan pek korkunçlu, çünkü onun yok kokusu, da insan onu duymȇȇr. Onun yok kokusu, benizi. İlktän insan duyȇr kendisini yufka , başı acȇr, uyumaa çeker, soram insan var nasıl kaybetsin kendini»,- Lübov Bargan çizgiledi.
Mediklär urgulȇȇrlar, ani bu gaz kolvermeer kislorodu güüdeyä. Da vakıdında olmasaydı yardım, çıkış var nicä olsun pek kötü.
«Erlem insana olarsa taa ilin, ondan sora nicä o otalandı, diil lääzım bölä brakmaa, mediklerä danışmaa lääzım. Halınız var nasıl kötü olsun bir-iki saattan sora da. Sadece yardım edecek bu durumda kislorod. Angısı verilecek vakıdında».
Kurtarıcıların laflarına görä, olayların baş sebepi, o ani insannar dooru kullanmȇȇrlar sobaları yada başka gaz tedarlıklarını. Nicä nışannadı hatalı olaylar bakannıın uzmanı Nikolay Nikologlo nısanneеr esap aldıynan, ani soba prost yanȇr, yada kamin çalışmȇȇr lääzım bu işleri ilk esaba almaa.
«Taa sık biz karşı geleriz onunnan, ani var çatlaklar sobalarda, yada diil paklı bacalar, yada zadvijkaları erken kapȇrlar. Hepsi bunnar getirerlär otalnmaya, yada içerlär dolȇrlar tütünnän. Sobaları lääzım bakmaa kışadan- taa güzün. Bacayı da her yıl paklamaa lääzım, yakmaa deyni sobayı»,- Nikolay Nikologlo insanneеr.
Nicä urguladı Nikolay Nikologlo, geçän ayazlar getirdilär ona, ani insannar ta pek başladılar yakmaa sobaları, da bu getirdi ona, ani patladı bir soba.
«Dezginja küüyündä geçän afta bir evdä patladı soba. Sebep oldu o , ani diil doru kullandılar onu hem kötü halda bulunardı. İnsannarı bolniţaya getirdilär. Okadarki bölä olaylar var nasıl getirsinnär yangına yada tütünnän otalanmaya»,- nicä urguladı Nikolay Nikologlo.
Nicä nışannadılar Avtonomiyanın yaşayannarı, onnar savaşȇrlar bakmaa kuralları yakarkana sobaları, yada çalıştırarkana kotölları, da nasaat ederlär insannara esaba almaa yalnız yaşayan ihtiarları da yardım etmää onnara bu suuk havalarda.
«Var insannar kimi yok kim baksın , onun için var yangın izmetleri, angıları lääzım gelsinnär da kontrol etsinnär onnarın sobalarını, yada başka avadannıklarını. Nicä ilerdän vardi datçıklar, angıları yangında yada tütündä çekedärdilär baarmaa. Ölä düşünerim».
«Biz pek yakmȇȇrız, zerä paalı da yok neylän ödeyelim».
«Erlem doorudan sölediynän katölu baktırmadım, koştum işlesin da işleer. Açan evdän giderim, bakȇrım, ki plitka süünük olsun, açan lüzgär katöl süner, enidän koyȇrım onu. Kontrol ederim hepsini».
«Biz bütün gün iştäyız, avşamneen geldiynän sobayı yakȇrız, kotölu da gözlederiz. Bizdä kötü olay olmadı. İnsannar lääzım atent olsunnar, açan yakȇrlar sobaları. Suukları taa çok yakȇrlar, da var nasıl osun yangın».
Uzmannar teklif ederlär Gagauziyanın yaşayannarını esaba almaa korunmak kurallarını, vakıdında kontrol etmää sobaları, kotölları hem vakıdında açmaa pençereleri kolvermää serin soluu içeri. Karbonmonoksit gazı şüpelendirmeer — o inikunu öldürer.